یادمان یا دیدگاه شهر سومار (دیدگاه مسلم بن عقیل) یکی از مهمترین نقاط گردشگری راهیان نور و یادگار یکی از موثرترین عملیاتهای دفاع مقدس است؛ این یادمان چنان که از نام آن پیداست در نزدیکی شهر مرزی سومار و در حدفاصل بلندیهای «گیسکه» و «کهنه ریگ» واقع شده است.
سومار، شهر غریبی است در جبهۀ میانی که مردان بزرگی از این سرزمین، بر روی ارتفاعات آن سر به جانان سپردند. سومار، شهری کوچک است در جنوبغربی کرمانشاه. تابستانی گرم و پاییزی خشک دارد و زمستان و بهاری معتدل. سومار بخشی از شهرستان قصرشیرین است و در ۷۲ کیلومتری این شهر قرار دارد. این شهر کمارتفاعترین منطقۀ استان کرمانشاه است. رودهای کنگیر، کنگاش، کهنهکبود و تلخآب، با وجود سالها خشکسالی، همچنان سومار و پیرامونش را سیراب میکنند. در پیرامون این رودخانهها، کشاورزان گندم و سبزی میکارند و باغچههایی از مرکبات، زیتون، کُنار، نخل و... دارند. در طول تاریخ نیز سومار به عنوان منطقهای خشک شناخته شده است. دوران صفویه، ایران و عثمانی مدتها در این منطقه با هم جنگیدند. در آن زمان، جز گروهی عشایر، کسی آنجا زندگی نمیکرد. این روند در دوران قاجار هم ادامه داشت. یکی از دلایل این درگیریها، رودهایی بود که از کوههای ایران سرچشمه گرفته بودند و ادامهشان به عراق میرفت. ایرانیها میخواستند آب رودخانه را به دشتهای اطراف تینه (نفتشهر کنونی) بکشانند و اهالی کشور همسایه تلاش میکردند مانع شوند. علی اکبر دهخدا، در لغتنامهاش از سومار با عنوان اسم خاص یاد کرده و دلیلی برای وجه تسمیۀ آن ذکر نکرده است. این شهر قبل از شروع جنگ تحمیلی حدود ۳۰۰۰ نفر جمعیت داشت.
شهر سومار مرزیترین شهر در شهرستان قصرشیرین است و در غربیترین منطقه استان کرمانشاه قرار گرفته است. برای بازدید از یادمان و دیدگاه شهر سومار میتوان از دو طریق، از محور گیلان غرب و یا محور سرپل ذهاب به شهر قصر شیرین رفته، سپس از قصر شیرین به سمت جنوب غربی به شهر سومار رسید و از یادمان این شهر بازدید نمود.دیدگاه سومار یا مسلم بن عقیل در میدان مقاومت و بر فراز تپهای در پشت ساختمان شهرداری واقع است. یادمان شهر سومار و دیدگاه محدود و محصور در بلندیهای گیسکه و کهنه ریگ، امروزه محلی برای بازدید و فضایی است برای تجدید میثاق با اهداف و جان فشانیهای رزمندگان در ایام دفاع مقدس.این یادمان دارای منطقه به نسبت وسیعی است که شامل خود دیدگاه و محوطهی آن است، در قسمت یادمانی آن تپهها، سنگرها، ادوات باقی مانده و محل شهادت رزمندگان قرار دارد که مانند موزهای زنده و طبیعی، روزهای مقاومت را پیش چشم گردشگر زنده میکند و در بخش محوطهی آن خدماتی مانند پارکینگ خودرو، نمازخانه، دفتر حراست، سرویسهای بهداشتی و ... قرار دارد.
شهر سومار و از جمله این ارتفاعات از آغاز جنگ تحمیلی به اشغال عراق در آمده بود که در نهایت با عملیات مسلم ابن عقیل آزاد شدند. عملیات مسلمبنعقیل در ساعت۵۰ دقیقه بامداد نهم مهرسال۱۳۶۱ و با رمز یااباالفضل العباس (ع) در منطقه عملیاتی غرب سومار و ارتفاعات مشرف بر شهر مندلی عراق با اهداف آزادسازی چندین ارتفاع مرزی، انهدام نیروهای دشمن و تصرف ارتفاعات مشرف بر شهر مندلی آغاز شد. مسلم یک عملیات مشترک بین سپاه و ارتش بود. منطقه غرب کشور هرچند کمتر از جبهه جنوبی اهمیت داشت، اما، چون سومار نزدیکترین مرز به بغداد به شمار میرفت، بعثیها روی آن حساب ویژهای باز و استحکامات بسیاری در این منطقه ایجاد کرده بودند. به رغم وجود این استحکامات، در همان اولین ساعت یورش رزمندهها، ارتفاعات «گیسکه تاکله شوآن» به تصرف نیروهای ایرانی درآمد.
به دنبال درگیری رزمندگان با نیروهای پیاده و زرهی دشمن، تعداد دیگری از ارتفاعات مشرف بر شهر مندلی و چندین پاسگاه ایرانی آزاد شدند و دشمن تلفات بسیاری داد. در صبح روز عملیات، بعثیها با جمعآوری نیروهایشان اقدام به پاتک کردند که با مقاومت رزمندهها، کاری از پیش نبردند. سرانجام در مرحله دوم و تکمیلی عملیات، رزمندهها توانستند با تسلط بر ارتفاعات، دشمن را به دشت باز و جلگههای اطراف برانند و به این ترتیب شهر مندلی عراق در معرض تهدید قرار گرفت و نزدیک به ۱۵۰ کیلومترمربع از خاک کشورمان آزاد شد.
دو شهید گمنام ۱۹ و ۲۰ ساله از یگان ارتش که در منطقه عملیات سومار به شهادت رسیده بودند در تاریخ ۱۵ آبان سال ۹۰، پس از نجوای دعای عرفه و در سالروز شهادت حضرت مسلم بن عقیل در شهر مرزی سومار تشییع و به خاک سپرده شدند.
در عملیات مسلم ابن عقیل نیز دو پرنده عاشق به اسامی غلامعباس علی آقایی فرزند یوسف اولین روز عملیات در تاریخ ۱۳۶۱/۰۷/۰۹ و امیر محمودی فرزند اکبر در پدافندی این عملیات تاریخ ۱۳۶۱/۰۷/۲۲ پس از ایثارگری های قابل ستایش به شهادت رسیدند.
شهید غلامعباس علی آقایی: در سال ۱۳۳۸ در شهر مذهبی نراق در یک خانواده زحمتکش پا به عرصه گیتی نهاد. پس از گذراندن دوران کودکی تحصیلات خود را در نراق شروع و تا مقطع سوم راهنمایی به درسش ادامه داد. او محصل مؤدب و برخوردش متین و خیلی خوب بود. از آرزوهای ایشان پیروزی انقلاب اسلامی بود که در حد توان و امکان در به ثمر رسیدن این مهم فعالیت کرد و یکی از وفاداران به انقلاب و رهبرش آیتالله سید روحالله خمینی بود. سال ۱۳۵۷ مادرش خانم منیر رزاقی به رحمت خداوند پیوست. در سال ۱۳۵۸ با دختر عمویش خانم عشرت علیآقایی ازدواج و در تهران پایتخت ایران سکونت مییابند. غلامعباس در سازمان صنایع دفاع قسمت مهماتسازی مشغول به کار میشود. تاریخ ۱۳۵۹/۰۱/۲۴ فرزند دلبندشان مریم علیآقایی به دنیا میآید. وی ضمن کوشش در سنگر پشتیبانی جنگ و صنایع مهماتسازی از آرزوهایی که داشت شرکت در جبهه حق علیه باطل در کنار رزمندگان اسلام در خطوط مقدم بود که در تاریخ ۱۳۶۱/۰۶/۱۸ با شرکت در جبهه های غرب کشور به آرزوی خود رسید و مدتی کمتراز یک ماه در منطقه عملیاتی سومار با دشمن بعثی به نبرد مشغول بود. غلامعباس علی آقایی در عملیات پیروزمندانه مسلم ابن عقیل در منطقه عملیاتی سومار استان کرمانشاه شرکت نمود و پس از حماسه های ماندگار طی اولین روز این عملیات تاریخ ۱۳۶۱/۰۷/۰۹ بر اثر ترکش خمپاره به پهلویش سر به افلاک نهاد و در سن ۲۳ سالگی به شهادت رسید. جنازه مطهر شهید توسط مردم خداجو و شهید پرور با شکوه خاص تشییع و در گلزار شهدای شهر نراق در کنار سایر شهیدان در دل خاک آرام گرفت.
امیر محمودی: یکم فروردین ۱۳۴۳، در تهران چشم به جهان گشود. پدرش اکبر، کارگر بود و مادرش، بهجت نام داشت. تا سوم ابتدایی درس خواند. کارگر بود. به عنوان بسیجی در جبهه حضور یافت. بیست و دوم مهر ۱۳۶۱، با سمت آر پی جی زن در سومار بر اثر اصابت گلوله توسط نیروهای عراقی شهید شد. مزار او در بهشت زهرای تهران واقع است.
