عملیات ضربت ذوالفقار(خوارزم)در تاریخ ۱۳۵۹/۱۰/۱۹ با رمز مبارک «یا الله» به همکاری مشترک سپاه پاسداران و ارتش جمهوری اسلامی بسیج و عشایر اجرا شد. هدف از اجرای این عملیات بازپسگیری ارتفاعات میمک و پاسگاههای مرزی بود که تا تاریخ ۱۳۵۹/۱۱/۲۰ به طول انجامید.
ارتفاع لوبیایی شکل «میمک» در غرب استان ایلام واقع شده است و به دلیل نزدیکیاش با مرز ایران و عراق، یکی از نقاط سوق الجیشی و با اهمیت نظامی به شمار می رود. این ارتفاعات از دید و تیررس خوبی برخوردار است و تسلط قابل توجهی بر بخش وسیعی از خاک عراق و مناطق مرزی دارد. منطقه میمک به دلیل بر خورداری از موقعیت با اهمیت نظامی، همواره مورد توجه عراقیها بوده است. آنها از دیرباز با طرح، حاکمیت بر منطقه میمک را خواستار بودند. در زمان قبل از انقلاب نیز این منطقه بارها شاهد درگیری های مرزی بین دو کشور ایران و عراق بوده است. دقیقاً به همین دلیل بود که این منطقه جزو اولین مناطقی قرار گرفت که مورد هجوم و اشغال نیروهای ارتش عراق واقع شد.
اشغال میمک
اوایل شهریور ماه ۱۳۵۹ تجمع انبوه نظامیان عراق، نوع آرایش و صف آرایی آنان در مقابل بخش شمالی و میانی استان ایلام، حکایت از هجوم گسترده به این استان داشت. دوازده روز قبل از آغاز رسمی جنگ تحمیلی، در تاریخ ۱۹ شهریور ۱۳۵۹ نیروهای بعثی عراق وارد استان ایلام شدند و به منطقه میمک حمله کردند. آنها ابتدا پاسگاه مرزی «حلاله» و «نی خزر» را که از میمک محافظت میکردند، به اشغال درآورده، اما برای تصرف ارتفاعات میمک با مقاومت نیروهای ایرانی مستقر در منطقه یک هفته معطل شدند.
شرح عملیات
بازپسگیری میمک اولین عملیات مهم و نسبتا گسترده نیروهای مسلح ایران در مقابل عراق بود. این عملیات به فرماندهی ارتش و با شرکت تیپ ۱ لشکر ۸۱ زرهی و هوانیروز ارتش و سپاه ایلام و بسیج عشایری، در تاریخ ۱۹/۱۰/۱۳۵۹ آغاز شد. نیروهای سپاه، عشایر و هوانیروز ارتش حماسه بزرگی را خلق کردند که تا آن روز در جنگ بیسابقه بود. رزمندگان در محور شمالی از تنگه بینا و در محور جنوبی از سرنی به منظور آزادسازی ارتفاعات میمک وارد عمل شدند و پس از چند روز نبرد توانستند قلههای اصلی آن را آزاد سازند. این پیروزی بزرگ دشمن را به واکنشی شدید و طولانی واداشت. دولت بغداد بلافاصله پس از این شکست تشکیل جلسه داد و برای جبران موقعیت از دست رفته، با توانی بیشتر و هجومی شدیدتر وارد عمل شد. لیکن مقاومت رزمندگان پدافندکننده، خصوصا عملکرد تحسین برانگیز هوانیروز موجب شد تلاش یک ماهه نیروهای دشمن به شکست بیانجامد و نهایتا آتش جنگ افرازهای آنها در ۲۰/۱۱/۱۳۵۹ فروکش کند. بدین ترتیب آزادی ارتفاعات مهم کلهقندی و قلههای ۶۲۰، ۵۲۵ و ۵۴۰ میمک تثبیت شد. در این عملیات ۲۰۰ کیلومتر مربع از سرزمینهای اشغالی آزاد شد.
*توضیحات بیشتر: معبر وصولی «صالح آباد سرنی» به طرف خط مرزی مورد تهدید نیروهای عراقی قرار گرفت و در نتیجه محور ایلام، صالح آباد و مهران به طور جدی ناامن شد هنگامی که ارتش عراق با نیرویی به استعداد یک تیپ پیاده، به منطقه میمک حمله کرد، نیروهای مدافع ایران را در آن ارتفاعات فقط یک گروهان مکانیزه و یک گروهان تانک تشکیل میداد به صورت دسته و گروه، برای تقویت پاسگاه مرزی به کار گرفته شده بودند. معابر وصولی به آن را که از شمال به جنوب، شامل تنگه بیجار، بینا و معبر اصلی صالح آباد سرنی بود، سد کنند. حین اشغال میمک لشکر۸۱ زرهی کرمانشاه بلافاصله ، معابر وصولی از میمک به طرف داخل سرزمین ایران به ویژه سرنی صالح آباد را تأمین کردند. همچنین قوای انقلابی متشکل از نیروهای عشایر، سپاه و بسیج به فرماندهی سپاه منطقه ۷ و تیمهایی از هوانیروز ارتش که در مناطق مختلفی از این جبهه مستقر شده بودند، کوشیدند تا آرایش خطوط را کامل کنند و از ادامه پیشروی نیروهای دشمن از دشت «لیک» به طرف شرق جلوگیری شود.
اولین پاتک نیروهای ایرانی در ساعت پنج و پنجاه دقیقه دوم مهرماه سال ۵۹ در منطقه میمک به اجرا درآمد. در آن شرایط عدم موفقیت این عملیات اجتنابناپذیر بود. با این وجود نیروهای ایرانی توانستند ۲۵ نفر از افراد دشمن را به اسارت بگیرند و تلفاتی نیز به آنان وارد سازند. مهمتر این که حضور خود را در معابر نفوذی شرق میمک به دشمن نشان دهند و آمادگی خود را برای دفاع از این منطقه اعلام کنند. بیتردید یکی از عواملی که باعث شد پیشروی ارتش عراق در منطقه میمک متوقف شود تلاشهای بی وقفه خلبانان هوانیروز بود. آنها شجاعانه در میان ارتفاعات پرواز می کردند و نفرات و تجهیزات بعثیها را یکی پس از دیگری به آتش می کشیدند.
روز اول نبرد میمک در حالی به پایان رسید که در قسمت شمالی جبهه موقعیت نیروها بسیار خوب بود و یگانهای عمل کننده موفق شده بودند قسمت بیشتر ارتفاعات میمک را از اشغال دشمن آزاد سازند.
روز دوم نبرد میمک توپخانه دشمن به شدت فعال شد و منطقه نبرد را زیر آتش گرفت. در این روز، برای نخستین بار، آثاری از استعمال گلولههای گاز سمی شیمیایی به وسیله نیروهای عراقی در منطقه سد کنجان چم مشاهده شد.
روز سوم نیروهای عراقی از جناح شمال غربی پاتک دیگری را اجرا کردند. در این روز نیروهای دوطرف، سنگر به سنگر با هم جنگیدند. نیروهای عراقی جبهه ای را در جناح شمالی میمک در حومه رودخانه تلخاب و تنگه بیجار گشودند. آتش سنگین توپخانه، عرصه را بر رزمندگان تنگ کرده بود؛ با این حال فرمانده گردان ۱۹۵ گزارش داد:" پرچم ایران بر فراز بلندترین قله میمک برافراشته شد."
بالاخره پس از چند روز نبرد سنگین، در روز ۲۲ دی ۵۹ حالت پدافندی در منطقه برقرار شد. این عملیات نخستین حمله موفقیت آمیز نیروهای ایرانی در یکی از حساسترین مناطق نبرد از نظر حکومت عراق صورت گرفته بود.
*عملیات آزادسازی میمک از افتخارات مردم ایلام بویژه ایل بزرگ خزل است که در اوایل جنگ تحمیلی صورت گرفت.
استعداد نیروهای درگیر
ایران: ۴ گردان پیاده، زرهی و مکانیزه
عراق: ۶ گردان پیاده، زرهی و ۲مکانیزه
تلفات و خسارات عراق
*کشته و زخمی ۲۰۰۰ نفر
*۶۴ نفر اسیر
*تانک و نفربر ۴۶ دستگاه منهدم و ۲۱ دستگاه غنیمت
*هواپیما ۲ فروند منهدم و هلیکوپتر ۳ فروند
نتایج
*آزادسازی ارتفاعات میمک
*در امان بودن شهرهای ایلام، صالحآباد و جاده ایلام- مهران
*آزادسازی پاسگاههای اشغال شده مرزی(بازرگان، کانیشیخ، تپهکلهقندی، رضاآباد و...)
در حال تکمیل...
برچسب ها